[..] Ο Θεός επιτρέπει στον διάβολο να μας αντιμάχεται. Γιατί κι αυτό αληθεύει, ότι δηλαδή παραχωρεί ο Θεός και πειραζόμεθα. Δεν θέλει ούτε επιδιώκει ο Θεός να πολεμούμεθα. «Μηδείς πειραζόμενος λεγέτω ότι από Θεού πειράζομαι» (Ιακ. 1, 13) συνιστά ο θείος Ιάκωβος «Ο Θεός απείραστός εστι κακών, πειράζει δε αυτός ουδένα» (εθν. αν). Επομένως πειραζόμαστε ο καθένας είτε από την δική του θέληση, είτε από τον διάβολο, με την ανοχή πάντως και την παραχώρηση του Θεού. Αλλά και όταν ακόμη ο Θεός παραχωρεί να πολεμούμαστε από τον διάβολο, αυτό το κάνει για πέντε λόγους, όπως διδάσκει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής στα κεφάλαια Αγάπης του.
Ο πρώτος λόγος είναι «ίνα πολεμούμενοι και αντιπολεμούντες εις διάκρισιν της αρετής και της κακίας έλθωμεν». Ο πόλεμος δηλαδή μας χαρίζει πείρα, ώστε να διακρίνουμε το αγαθό από το πονηρό, την αρετή από την αμαρτία, όπως ο εμπειροπόλεμος στρατιώτης γνωρίζει να διακρίνει τα ναρκοπέδια και τα ελεύθερα εδάφη, ώστε να αποφεύγει τα μεν και να βαδίζει στα δε. Ο δεύτερος λόγος είναι «ίνα πολέμω και πόνω της αρετής κτώμενοι, βεβαίαν αυτήν και αμετάπτωτον έξωμεν». Κάθε τι που αποκτούμε με κόπο και θυσία το εκτιμούμε περισσότερο και φροντίζουμε να μην το χάσουμε. Αλλά και την αρετή που θα αποκτήσει κανείς κατόπιν τόσης πολεμικής, δεν θα θέλει να τη χάσει, και με κάθε τρόπο θα μεριμνά να την έχει πάντοτε.
Ο τρίτος λόγος είναι «ίνα προκόπτοντες εις την αρετήν μη υψηλοφρονώμεν αλλά μάθομεν ταπεινοφρονείν». Ο συνεχής πόλεμος μας κρατά στην κατάσταση της ταπεινώσεως, δεν μας επιτρέπει να υπερηφανευθούμε για την αρετή μας και τις κατακτήσεις μας στην πνευματική ζωή. Ο τέταρτος λόγος είναι «ίνα πειραθέντες της κακίας, τέλειον μίσος αυτήν μισήσωμεν». Κάτι που συνεχώς μας ενοχλεί και μας ταράζει το αποστρεφόμαστε και το μισούμε. Και οι πειρασμοί του διαβόλου σ’ αυτό πρέπει να οδηγήσουν το αποτέλεσμα. Να μισήσουμε την αμαρτία και το αίτιό της, δηλαδή το διάβολο. Τέλος πέμπτος και τελευταίος λόγος είναι «μη απαθείς γενόμενοι μη επιλαθώμεθα της οικείας ασθενείας, μη της του βοηθήσαντος δυνάμεως» (P.G. 90, 1005) δηλαδή για να μην λησμονήσουμε ούτε τη δική μας αδυναμία, ούτε τη δύναμη του Θεού, αν παραμείνουμε μακριά από τον πόλεμο και τον πειρασμό.
Επομένως γίνεται φανερό ότι είναι δυνατόν από το πικρό να προέλθει γλυκό και από τον πόλεμο ειρήνη. Αρκεί να μάθουμε την τέχνη του πολέμου, ώστε να αντιταράξουμε ανάλογη άμυνα προς τα τεχνάσματα του εχθρού. Μια άμυνα που δε θα στηρίζεται βέβαια στις δικές μας δυνάμεις αποκλειστικά, αλλά στην βοήθεια του Θεού, αφού «ουκ εν πλήθει δυνάμεως νίκη πολέμου εστίν, αλλ’ η εκ του ουρανού η ισχύς» (Α΄ Μακ. 3, 19).
Πόλεμος κατά του σατανά, Χριστοδούλου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος,
Εκδόσεις Χρυσοπηγή